fbpx

Gdańsk – Stare Miasto i jego tajemnice

Czy wiesz, jak nazywać najpiękniejszą i najstarszą część Gdańska?  Dlaczego Gdańsk posiada więcej niż jeden Ratusz? Gdzie mieszkał słynny gdański astronom i piwowar? Który kościół jest najstarszy? Czy Stare Miasto to Starówka? Czy nazw Stare Miasto i Główne Miasto można używać zamiennie? Poznaj ciekawe miejsca, odkryj sekrety Starego Miasta, rozgryź z nami historyczne zagadki,  doceń uroki Gdańska!

 

Topograficzny paradoks, czyli dlaczego Gdańsk nie ma „starówki”

Funkcjonujący w mowie potocznej wyraz „starówka” wywodzi się bezpośrednio z gwary warszawskiej. Początkowo określał on wyłącznie Stare Miasto w Warszawie i z czasem przyjął się jako zwyczajowa nazwa własna tej konkretnej dzielnicy. Dopiero od połowy XX wieku słowo to zaczęło być powszechnie używane w odniesieniu do zabytkowych centrów innych miast. Nazwy tej nie uznają jednak mieszkańcy kilku historycznych ośrodków w Polsce, a na czele tej listy znajduje się właśnie Gdańsk. Dla rodowitego gdańszczanina oraz badacza dziejów miasta ten termin jest nieprecyzyjny, ponieważ zaciera kluczowe, kształtowane przez wieki różnice urbanistyczne.

To, co zwykle w wielu zabytkowych miejscach kraju nazywa się starówką, w Gdańsku stanowi obszar Głównego Miasta. Jest to jeden z najbardziej wyrazistych przypadków w europejskiej urbanistyce, gdzie historyczne Stare Miasto nie jest utożsamiane z reprezentacyjnym centrum turystycznym. Na starcie każdej wędrówki po Gdańsku warto wyraźnie zaznaczyć, że miasto posiada zarówno Stare Miasto, jak i Główne Miasto. Nazw tych pod żadnym pozorem nie można stosować wymiennie, ponieważ oznaczają one odrębne pod względem prawnym, historycznym i architektonicznym obszary dzisiejszego śródmieścia. Te dwie części, choć przez stulecia funkcjonowały w bezpośrednim sąsiedztwie, charakteryzowały się zupełnie inną dynamiką rozwoju, odmienną strukturą społeczną oraz odrębnym statusem prawnym.

Główne Miasto a Stare Miasto – dwie różne opowieści

Aby w pełni zrozumieć ten podział, należy cofnąć się do XIV wieku. Główne Miasto otrzymało przywileje miejskie na prawie chełmińskim w 1343 roku z rąk Krzyżaków. Szybko stało się zamożnym, patrycjuszowskim centrum handlowym, które zrzeszało najbogatszych kupców oraz wpływowych rzemieślników. Stare Miasto natomiast, zlokalizowane na północ od Głównego, zyskało własne prawo miejskie dopiero w 1377 roku. Przez długie wieki pełniło ono funkcję zaplecza produkcyjnego i rzemieślniczego, zamieszkiwanego przez uboższe warstwy ludności, rybaków oraz robotników portowych.

Różnice te przetrwały w strukturze architektonicznej obu dzielnic. Główne Miasto skupia się wokół Drogi Królewskiej, czyli ulicy Długiej i Długiego Targu, sięgając na południu do Podwala Przedmiejskiego. To tutaj zlokalizowana jest większość obiektów ikonicznych, takich jak Bazylika Mariacka, Ratusz Głównego Miasta, Dwór Artusa czy Fontanna Neptuna, które turyści tak chętnie przypisują gdańskiej „starówce”. Zwiedzanie bogato zdobionych kamienic mieszczańskich to domena wizyty na Głównym Mieście.

Stare Miasto oferuje z kolei spotkanie z historią bardziej surową, rzemieślniczą i naukową. Jego teren rozciąga się między Podwalem Staromiejskim na południu a ulicą Wałową na północy, oraz od Podwala Grodzkiego na zachodzie po Zamczysko i linię Motławy na wschodzie. W tej części dominują monumentalne kościoły gotyckie oraz dawne obiekty średniowiecznego przemysłu. Odmienne były także powojenne losy obu dzielnic. Główne Miasto poddano skrupulatnej rekonstrukcji w duchu historycznym, realizując tak zwaną gdańską doktrynę konserwatorską. Na Starym Mieście odbudowa miała charakter selektywny, a dawne kwartały mieszkalne zastąpiono w dużej mierze modernistyczną zabudową mieszkaniową.

Dom Ojców Pelplińskich – renesansowa rezydencja przy ulicy Elżbietańskiej

Mniej eksponowanym, lecz niezwykle cennym obiektem architektonicznym Starego Miasta jest Dom Ojców Pelplińskich, usytuowany przy ulicy Elżbietańskiej. Obiekt ten stanowi doskonały przykład gdańskiego kamieniarstwa i wyrafinowanej architektury przełomu XVI i XVII wieku. Kamienica ta służyła jako miejska rezydencja opatów cysterskich z Pelplina, którzy potrzebowali reprezentacyjnego i godnego miejsca podczas swoich częstych wizyt dyplomatycznych oraz handlowych w Gdańsku.

Fasada budynku, utrzymana w stylu manieryzmu niderlandzkiego, przetrwała pożogę 1945 roku w znacznie lepszym stanie niż większość zabudowy śródmieścia. Szczególną uwagę zwraca bogato rzeźbiony portal oraz kunsztowne dekoracje rzeźbiarskie wieńczące szczyt budowli. Obecność tak okazałej rezydencji kościelnej na terenie Starego Miasta świadczy o tym, że mimo rzemieślniczego charakteru dzielnicy, lokowano tu również obiekty o najwyższym prestiżu społecznym i politycznym.

 

Ratusz Staromiejski – symbol autonomii i Jan Heweliusz

Jednym z najważniejszych punktów na trasie staromiejskiej jest Ratusz Staromiejski. Ta renesansowa perła architektury została wzniesiona w latach 1587–1595 przez wybitnego budowniczego Antoniego van Obberghena. Istnienie drugiego ratusza w strukturze jednego organizmu miejskiego bywa dla odwiedzających dużym zaskoczeniem. Wynikało ono bezpośrednio ze wspomnianej odrębności administracyjnej. Stare Miasto posiadało własną radę i ławę, a wzniesienie nowej, okazałej siedziby władz miało podkreślić niezależność oraz ambicje tutejszych mieszczan wobec dominującego i bogatszego Głównego Miasta.

Budynek ten charakteryzuje się zwartą, harmonijną bryłą i urokliwymi narożnymi wieżyczkami. Szczęśliwie, w przeciwieństwie do Ratusza Głównego Miasta, obiekt ten nie ucierpiał drastycznie wiosną 1945 roku. Podczas gdy wojska radzieckie spaliły wnętrza wielu gdańskich zabytków, Ratusz Staromiejski ocalał z pożogi w niemal nienaruszonym stanie architektonicznym, dzięki czemu do dziś można podziwiać jego oryginalne układy przestrzenne. Obecnie wnętrza budynku służą jako siedziba Nadbałtyckiego Centrum Kultury.

Piwnice Ratusza Staromiejskiego kryją historię codziennego życia dawnych gdańskich urzędników, którzy łączyli obowiązki państwowe z zamiłowaniem do lokalnych trunków.
Tuż przed ratuszem znajduje się pomnik najsłynniejszego mieszkańca tej dzielnicy – Jana Heweliusza. Ten wybitny astronom, matematyk i konstruktor instrumentów naukowych był jednocześnie szanowanym obywatelem Starego Miasta. Pełnił funkcję ławnika, a następnie radnego. Heweliusz mieszkał i pracował przy sąsiadującej z ratuszem ulicy Korzennej, gdzie w trzech połączonych kamienicach zorganizował największe w ówczesnej Europie prywatne obserwatorium astronomiczne, zwane Stellaeburgum. Na dachach tych budynków instalował potężne teleskopy, którymi badał powierzchnię Księżyca. Astronom kontynuował także rodzinną tradycję browarniczą. Na terenie swoich posiadłości warzył słynne gdańskie piwo jopejskie oraz wysokiej jakości piwo jęczmienne. Z racji pełnienia funkcji publicznych, piwnice Ratusza Staromiejskiego były przez niego wykorzystywane jako bezpieczne miejsce do leżakowania i składowania gotowych beczek własnego trunku.

Most Chlebowy i inżynieria Kanału Raduni

W bezpośrednim sąsiedztwie ratusza znajduje się Most Chlebowy, przerzucony nad sztucznym korytem Kanału Raduni. Obiekt ten powstał już w XIV wieku i swoją historyczną nazwę zawdzięcza minionym stuleciom, kiedy to w jego pobliżu znajdowały się zlokalizowane na pomostach ławy chlebowe, czyli specjalne miejsca handlu świeżym pieczywem. Sam Kanał Raduni to wybitne osiągnięcie średniowiecznej inżynierii hydrotechnicznej, przekopane przez Krzyżaków w celu doprowadzenia wody rzecznej do napędu urządzeń przemysłowych oraz zaopatrzenia miasta w wodę pitną i energię.

W ostatnich latach most zyskał nową, nieformalną nazwę i stał się znany jako Most Miłości. Wzorem innych europejskich metropolii, zakochani zaczęli masowo przypinać do jego metalowych balustrad kłódki z wygrawerowanymi imionami lub inicjałami, a klucze wrzucać bezpośrednio do wartkiego nurtu kanału. Choć tradycja ta jest młodego pochodzenia i bywa wyzwaniem dla konserwatorów zabytków z uwagi na dodatkowe obciążenie konstrukcji, na stałe wpisała się już we współczesny krajobraz Starego Miasta, dodając mu romantycznego charakteru.

Wielki Młyn – średniowieczny gigant przemysłowy

Kluczowym powodem, dla którego Krzyżacy podjęli tytaniczny wysiłek przekopania Kanału Raduni, była konieczność napędzenia Wielkiego Młyna. Wzniesiony około 1350 roku na sztucznej Wyspie Młyńskiej obiekt był największym zakładem przemysłowym średniowiecznej Europy. Budowla charakteryzuje się monumentalnym, dwuspadowym dachem o długości blisko 41 metrów i szerokości 26 metrów. Młyn wyposażony był pierwotnie w osiemnaście kół wodnych nasiębiernych, co pozwalało na produkcję mąki na skalę masową, zupełnie niespotykaną w tamtych czasach. Obiekt ten harmonijnie łączył w sobie funkcje produkcyjne, magazynowe oraz wielką piekarnię.

W marcu 1945 roku wnętrze Wielkiego Młyna zostało całkowicie wypalone, jednak potężne, gotyckie mury obwodowe przetrwały działania wojenne. Po odbudowie w latach sześćdziesiątych XX wieku budynek zmieniał swoje przeznaczenie w sposób, który idealnie odzwierciedlał transformacje społeczno-gospodarcze kraju. W czasach PRL mieściły się tu rozległe magazyny oraz luksusowy sklep Pewex. W latach dziewięćdziesiątych przestrzeń zaadaptowano na wielopoziomowe domy towarowe z salonami gier i stoiskami kupieckimi.

Kolejny przełom nastąpił w 2021 roku, kiedy obiekt przeszedł gruntowną rewitalizację i stał się nową siedzibą Muzeum Bursztynu, będącego oddziałem Muzeum Gdańska. Wewnątrz nowoczesnej ekspozycji prezentowanych jest obecnie ponad tysiąc unikatowych eksponatów dokumentujących historię obróbki złota Bałtyku. Najbardziej spektakularnym obiektem w kolekcji jest Jaszczurka Gierłowska. To pierwsza znaleziona w Polsce inkluzja jaszczurki w bursztynie bałtyckim, pochodząca sprzed około 40 milionów lat. Odkryta w 1997 roku przez Gabrielę Gierłowską na plaży w Gdańsku-Stogach, stanowi unikat na skalę światową, który nieustannie przyciąga zarówno naukowców, jak i miłośników przyrody.

Gotyckie świątynie Starego Miasta i ich tajemnice

Gdańskie Stare Miasto to również wyjątkowa przestrzeń sakralna, nad którą dominuje sześć historycznych świątyń. Każda z nich zapisała się w sposób szczególny w duchowych i politycznych dziejach Pomorza, skrywając unikatowe skarby kultury.

Najstarszym kościołem parafialnym gdańskiego Starego Miasta jest Kościół św. Katarzyny, którego początki sięgają lat dwudziestych XIII wieku. Obecna, trójnawowa forma gotycka powstawała etapami w XIV i XV wieku. Wewnątrz świątynie znajduje się miejsce wiecznego spoczynku astronoma Jana Heweliusza. Kościół ten słynie z monumentalnej wieży, w której zainstalowano carillon, czyli instrument składający się obecnie z pięćdziesięciu dzwonów o łącznej wadze ponad 17 ton.

Historia tego miejsca to także kronika dramatycznych pożarów. W 1905 roku uderzenie pioruna doprowadziło do doszczętnego spalenia dachu, zawalenia sklepien oraz zniszczenia ówczesnego carillonu. Śmielsi rzemieślnicy skrupulatnie odbudowali świątynię po wojnie, jednak 22 maja 2006 roku wybuchł kolejny pożar, który strawił konstrukcję dachu. Dzięki natychmiastowej akcji ratowniczej strażaków oraz naukowców udało się uratować zabytkowe wnętrze oraz bezcenny mechanizm instrumentu dzwonowego. W wieży kościoła mieści się obecnie Muzeum Nauki Gdańskiej, które eksponuje między innymi zegar pulsarowy. To pierwszy na świecie czasomierz rejestrujący sygnały docierające z gwiazd neutronowych, przewyższający swoją dokładnością tradycyjne zegary atomowe.

Kościół św. Brygidy

Niedaleko wznosi się Kościół św. Brygidy, który zajmuje unikatowe miejsce w najnowszej historii Polski. Wzniesiony na przełomie XIV i XV wieku obiekt związany był pierwotnie z zakonem brygidek. W sierpniu 1980 roku, podczas historycznych strajków w Stoczni Gdańskiej, kościół stał się najważniejszym bastionem duszpasterskim i logistycznym dla protestujących robotników. Ówczesny proboszcz uczynił z parafii przestrzeń spotkań opozycji antykomunistycznej, miejsce dystrybucji niezależnych wydawnictw oraz bezpieczne schronienie dla działaczy rodzącej się Solidarności.

Współcześnie kościół przyciąga odwiedzających dwoma niezwykłymi elementami. Pierwszym z nich jest monumentalny Bursztynowy Ołtarz o wysokości przekraczającej 12 metrów, zaprojektowany przez profesora Stanisława Radwańskiego i wykonany pod kierunkiem mistrza Mariusza Drapikowskiego. Skala użycia tego cennego surowca przewyższa parametry dawnej, zaginionej Bursztynowej Komnaty. Drugim elementem jest Krypta Czaszek, czyli przestrzeń martyrologiczna i historyczna, w której zgromadzono szczątki dawnych mieszkańców Gdańska oraz zakonników, odnalezione podczas szczegółowych prac archeologicznych w podziemiach kościoła.

Poczta Polska – bastiony wolności z września 1939 roku

Szczególne miejsce w polskiej pamięci historycznej zajmuje budynek Polskiej Poczty i Telegrafu przy placu Obrońców Poczty Polskiej. Na mocy traktatu wersalskiego, tworzącego Wolne Miasto Gdańsk, Rzeczpospolita Polska otrzymała prawo do posiadania własnych urzędów pocztowych o statusie eksterytorialnym. Placówka numer jeden stała się jednym z kluczowych symboli polskiej obecności w zdominowanym przez ludność niemiecką mieście.

Skoordynowany z atakiem na Westerplatte szturm policji gdańskiej oraz oddziałów SS na budynek poczty rozpoczął się 1 września 1939 roku dokładnie o godzinie 4:45. Około pięćdziesięciu polskich urzędników, pod dowództwem podporucznika Konrada Guderskiego, podjęło heroiczną, trwającą ponad piętnaście godzin obronę przed przeważającymi siłami wroga, który dysponował bronią pancerną oraz artylerią. Obrońcy skapitulowali dopiero wtedy, gdy napastnicy podpalili budynek przy użyciu miotaczy ognia i benzyny. Większość pocztowców, którzy przeżyli ten krwawy szturm, została po sfingowanym procesie sądowym skazana na śmierć i rozstrzelana na Zaspie. Obecnie w budynku mieści się Muzeum Poczty Polskiej, dokumentujące tamte tragiczne wydarzenia, a przed samym gmaszyskiem wznosi się ekspresyjny, monumentalny pomnik autorstwa Wincentego Kućmy.

 

Architektoniczny kontrast powojennej odbudowy

Wiosną 1945 roku Stare Miasto ucierpiało w wyniku działań wojennych i celowych podpaleń dokonywanych przez wkraczającą Armię Czerwoną w stopniu dotkliwym, choć w wielu miejscach mniejszym niż całkowicie zrównane z ziemią Główne Miasto. Kluczowa różnica polegała jednak na przyjętej przez ówczesnych urbanistów strategii odbudowy. Główne Miasto uznano za kluczowy zespół zabytkowy o proweniencji królewskiej i poddano je drobiazgowej rekonstrukcji, eliminując przy tym dziewiętnastowieczne ślady pruskie.

Na terenie Starego Miasta podjęto zupełnie odmienną decyzję planistyczną. Ocalałe w różnym stanie kamienice rzemieślnicze w większości wyburzono, rezygnując całkowicie z odtwarzania gęstej sieci dawnych, wąskich uliczek. Postanowiono zachować i poddać renowacji jedynie najważniejsze obiekty monumentalne, do których zaliczano kościoły, ratusz oraz Wielki Młyn. Wolne przestrzenie po dawnych kwartałach mieszkalnych wypełniono luźno rozrzuconą architekturą mieszkaniową z cegły i betonu. To sprawia, że dzisiejsze Stare Miasto prezentuje unikatowy, eklektyczny kontrast między surowym, strzelistym gotykiem a powojennym, surowym funkcjonalizmem, stanowiąc fascynujący zapis skomplikowanej historii XX wieku.

Jeśli chcesz odkryć Stare Miasto z przewodnikiem, zapraszamy do skorzystania z jednego z naszych spacerów tematycznych: Gdańsk - Stare Miasto i jego tajemnice.

 

Podsumowanie. FAQ – Gdańsk Stare Miasto i jego tajemnice

1. Czy Stare Miasto i Główne Miasto w Gdańsku to to samo?

Nie. To dwa różne obszary śródmieścia, choć często mylone. Główne Miasto to reprezentacyjna część z ulicą Długą, Długim Targiem, Fontanną Neptuna i Bazyliką Mariacką. Stare Miasto leży na północ od niego i ma skromniejszy charakter, wynikający m.in. z powojennych zniszczeń i ograniczonej odbudowy. W Gdańsku nie używa się potocznego określenia „starówka” na Główne Miasto.

2. Czy Gdańsk ma starówkę i czy w Gdańsku jest obszar o takiej nazwie?

Odpowiadając na częste pytanie, czy Gdańsk ma starówkę, należy przede wszystkim wyjaśnić kwestie lokalnego nazewnictwa. Z formalnego i historycznego punktu widzenia odpowiedź na to, czy w Gdańsku jest starówka, brzmi: nie. Choć w wielu miejscach w Polsce słowa starówka używa się powszechnie jako uniwersalnego określenia zabytkowego centrum, potoczna gdańska starówka czy też starówka w Gdańsku to w rzeczywistości obszar zupełnie innej dzielnicy, czyli Głównego Miasta. Mieszkańcy i historycy konsekwentnie unikają określeń Gdańsk starówka czy starówka Gdańsk, gdyż dla zachowania precyzji kluczowe jest rozróżnienie poszczególnych rejonów śródmieścia. Jeśli w wyszukiwarkę internetową wpisujesz hasła Gdansk starówka lub starówka Gdańsk, szukając ikonicznych zabytków, Twoim rzeczywistym celem podróży jest Droga Królewska, która geograficznie nie leży na terenie Starego Miasta.

3. Jaka relacja łączy pojęcia starówka a stare miasto oraz czym różnią się te obszary?

Relacja określana jako starówka a stare miasto jest w tym ogrodzie nadbałtyckim wyjątkowa i często konfunduje odwiedzających. Prawdziwe stare miasto w Gdańsku to dawna dzielnica rzemieślniczo-przemysłowa, w której znajdują się między innymi Wielki Młyn oraz kościół świętej Katarzyny. Kiedy odwiedzasz stare miasto w Gdańsku, dotykasz autentycznej historii dawnego rzemiosła, średniowiecznej inżynierii oraz działalności naukowej Jana Heweliusza. Z kolei Główne Miasto stanowiło luksusowe, patrycjuszowskie centrum handlowe z Fontanną Neptuna i Dworem Artusa. Często używane przez turystów frazy Gdańsk stare miasto oraz stare miasto Gdańsk w kontekście podziwiania długich, bogato zdobionych kamienic mieszczańskich odnoszą się więc do błędnej lokalizacji. Przeglądając mapy i plany wycieczek jako Gdańsk stare miasto czy stare miasto Gdańsk, warto pamiętać o tej wyraźnej odrębności architektonicznej i społecznej. W kontekście historycznego rozwoju gdańska stare miasto pełniło funkcję skromniejszego, roboczego zaplecza dla zamożnego sąsiada, co bezpośrednio tłumaczy jego dzisiejszy, bardziej kameralny wygląd.

4. Gdzie znajduje się rynek w Gdańsku i czy miasto posiada plac centralny?

Osoby przyzwyczajone do urbanistyki innych polskich miast i poszukujące tradycyjnego placu targowego często wpisują w nawigację hasła Gdańsk rynek lub rynek Gdańsk. Warto wiedzieć, że w strukturze tego miasta nie odnajdziemy jednego centralnego placu o takiej nazwie. Funkcję reprezentacyjnego forum handlowego pełnił tu rozciągnięty Długi Targ, dlatego pojęcia takie jak Gdańsk rynek główny czy klasyczny, kwadratowy rynek w gdańsku nie istnieją w oficjalnej topografii śródmieścia. Jeśli interesuje Cię historyczny stary rynek Gdańsk lub szukasz informacji krajoznawczych przez hasła Gdańsk rynek oraz Gdańsk stary rynek, najbliższymi odpowiednikami dawnych placów handlowych będą rynki tematyczne zlokalizowane na Starym Mieście. Wyszukując informacje poprzez sformułowanie Gdańsk stary rynek, trafisz najszybciej na dawne place targowe o wyspecjalizowanych funkcjach, takie jak Targ Węglowy, Targ Drzewny, Rynek Sienny czy Targ Rybny, które do dziś stanowią ważne punkty na mapie przestrzennej Gdańska.

5. Jakie są najważniejsze ciekawostki o Gdańsku związane z jego układem przestrzennym?

Najważniejsze ciekawostki o gdańsku i jego strukturze urbanistycznej koncentrują się wokół faktu, że miasto to rozwijało się przez stulecia jako konfederacja niezależnych jednostek terytorialnych o odrębnych prawach i przywilejach. Ta głęboka niezależność administracyjna sprawiła, że w granicach jednego ośrodka miejskiego obok siebie funkcjonowały dwa osobne ratusze, a każda z dzielnic wykształciła unikalny profil społeczno-gospodarczy. Dzisiejszy układ przestrzenny jest bezpośrednim zapisem dawnej rywalizacji bogatego patrycjatu z Głównego Miasta z pracowitymi rzemieślnikami ze Starego Miasta.

 
6. Jakie są granice Starego Miasta i co się w nim znajduje?

Stare Miasto rozciąga się między Podwalem Staromiejskim a ul. Wałową oraz od Podwala Grodzkiego po Zamczysko i Motławę. Znajdują się tu m.in. Kościół św. Katarzyny, Kościół św. Brygidy, Ratusz Starego Miasta oraz Wielki Młyn z Muzeum Bursztynu.

 
7. Dlaczego w Gdańsku są dwa ratusze i czym różni się Ratusz Starego Miasta?

Gdańsk posiada Ratusz Głównego Miasta oraz Ratusz Starego Miasta. Ten drugi, wzniesiony w XVI wieku, jest perłą architektury Starego Miasta. Obecnie mieści się w nim Nadbałtyckie Centrum Kultury. W jego sąsiedztwie stoi pomnik Jana Heweliusza – astronoma, piwowara i radnego miejskiego.

 
8. Jakie zabytki Starego Miasta są szczególnie warte uwagi?

Najważniejsze obiekty to:

Kościół św. Katarzyny – najstarszy kościół parafialny w Gdańsku, z carillonem liczącym 50 dzwonów, dwukrotnie niszczony przez pożary.
Kościół św. Brygidy – ważne miejsce dla historii „Solidarności”, znane z bursztynowego ołtarza i krypty czaszek.
Wielki Młyn – średniowieczny gigant przemysłowy, dziś siedziba Muzeum Bursztynu z unikatową Jaszczurką Gierłowską.
Poczta Polska – miejsce bohaterskiej obrony 1 września 1939 roku, dziś z muzeum upamiętniającym te wydarzenia.

 
9. Jakie ciekawostki i mniej oczywiste miejsca można odkryć na Starym Mieście?

Warto zwrócić uwagę na Most Chlebowy, zwany Mostem Miłości, który ugina się pod ciężarem kłódek zakochanych. Pod mostem płynie Radunia, tworząc malowniczy fragment tej części miasta. Stare Miasto kryje także ślady powojennej historii – wiele kamienic nie odbudowano, a w ich miejscu powstały ceglane bloki, co odróżnia je od odbudowanego z rozmachem Głównego Miasta.